Bert en Margreet in Nepal

Op 27 april 2015 veroorzaakte een zware aardbeving veel schade in Nepal. Ook in Kathmandu raakten veel panden beschadigd of stortten in. Vooral oude traditioneel gebouwde huizen hadden veel van de aardbeving te lijden.
Als je nu door Kathmandu rijdt zie je nog maar weinig schade. Wel wordt er overal gebouwd. In het oude gedeelte van de stad betreft het herbouw van ingestorte panden. Maar meer naar de rand toe worden ook veel nieuwe huizen gebouwd. Ook op lege plekken tussen bestaande bebouwing verrijzen nieuwe panden. Veel regels rondom ruimtelijke ordening lijken er niet te zijn. Huizen worden pal voor en naast elkaar gebouwd. We kwamen in een huis waar de woonkamer geen daglicht had omdat er ongeveer tegen de ramen aan een ander huis was gebouwd. En met deze kamer alle kamers aan die kant van het complex.

In de bouw gebeurt nog bijna alles met handkracht. Een vracht bakstenen wordt met de hand gelost. Een auto met zand of steenslag wordt door twee man leeggeschept.
Wanneer de vloer van een huis moet worden gestort, komt er een heel leger dragers aan te pas. Er zijn er die zand en steenslag en cement in de betonmolen storten en een hele groep dragers die de gemengde beton naar de stort brengt. Op de vloer zelf zijn dan nog mensen bezig om de beton te verdelen en af te werken. Al met al wel een man of 25.
De dragers dragen manden met een band over hun voorhoofd. Soms moeten ze er een aantal trappen mee op om op de plaatst van de stort te komen. Die dragers zijn niet allen stoere mannen, maar ook jonge of oudere vrouwen en regelmatig ook nog hele jonge jongens. Vaak zijn ze zo een hele dag bezig als een goed geoliede machine en maken ondertussen ook nog plezier met elkaar.
Ook vlak bij ons huis wordt een huis gebouwd een beetje achteraf aan een smal paadje. Zelfs als je grote machines zou hebben om beton te storten, zouden die niet eens in de buurt kunnen komen. Dus komen elke keer de dragers weer in actie. Elke steen, elk korreltje beton, elk stuk hout en alle andere bouwmaterialen moeten worden gedragen. Maar het huis komt er. Kathmandu bouwt door.

Op zondag gaan we naar de Internationale kerk. Die heet KICC (Kathmandu International Christian Congregation). De kerk heeft momenteel 100 vaste volwassen leden, maar daarnaast ook het hele jaar door bezoekers, die soms een week, een maand of nog langer in Kathmandu verblijven. Het merendeel van de mensen die de Worship Service (zondagse eredienst) bezoeken is buitenlander, hoewel er ook Nepali bij zijn. De diensten zijn in het Engels hoewel de lezingen regelmatig in een andere taal gedaan worden met de Engelse tekst op de beamer. Zo waren vandaag de lezingen in het Nederlands. De diensten worden gehouden in de gymzaal van de Christelijke Internationale school, die op loopafstand van ons huis staat. De kerk is te typeren als “gematigd evangelisch’ maar herbergt gelovigen van heel verschillend pluimage. De voorganger is sinds kort een Canadese pastor die ook in een internationale kerk in België gewerkt heeft.  Bezoekers komen uit de hele wereld, maar de VS, Canada, Engeland en Australië leveren de meesten. Elke dienst worden ook alle komende en gaande gasten verwelkomd, en kan iedere vertellen waar hij of zij vandaan komt en wat ze hier in Nepal gaan doen Dat varieert van een paar weken vakantie en wandelen in de bergen tot allerlei vrijwilligerswerk. Er is ook een vaste groep Nederlanders en het is leuk hen bij de koffie na afloop te ontmoeten en weer even Nederlands te spreken.

Vandaag was de jaarlijkse ledenvergadering van de kerk. Ook niet leden waren daarbij welkom. Wij hebben ons al een tijdje geleden opgegeven om ‘member’ te worden, maar de pastor heeft nog geen tijd gehad om bij ons langs te komen voor een gesprek.
Tijdens de ledenvergadering kwamen alle aspecten van de kerk langs. Niet alleen de kerkdiensten en de financiën, maar ook het diakonale werk, de kindernevendienst, de activiteiten voor de jeugd etc. Na afloop van de vergadering was er (zoals gebruikelijk in Nepal) een gezamenlijke maaltijd. Die was ook traditioneel, het nationale gerecht ‘daal baat’. Bestaande uit rijst, een bonen-linzen saus, een groente curry en een kipcurry. De kipcurry kunnen de meeste Nepalezen zich hooguit eens per week veroorloven. De temperatuur tussen de middag is nog steeds minstens 20 graden dus konden we heerlijk buiten eten.

Het is een publiek geheim dat ik, Margreet, regelmatig last van mijn schouders heb. De laatste maanden kreeg ik meer pijn in mijn linkerschouder en werd deze ook steeds stijver. Dus zijn we naar een Nepalees ziekenhuis getogen. Ons was een ziekenhuis aangeraden dat bekend staat om zijn goede orthopeden. Huisartsen kent men niet in Nepal. Dus vrijdagmiddag naar het ziekenhuis om een afspraak te maken. Dachten we. We meldden ons bij de receptie en deze juffrouw liep meteen met ons mee naar een plek waar we konden betalen, daarna bracht ze ons naar een kleine wachtkamer. Binnen 10 minuten was de orthopeed er, deze controleerde in hoeverre ik mijn schouder nog kon bewegen en stuurde me vervolgens naar de röntgen, het laboratorium, de apotheek en de fysiotherapie. Voor we hier terecht konden moesten we eerst weer gaan betalen. Met de betalingsbewijzen kun je dan op stap. Het ziekenhuis houdt ook geen dossier bij. Dat krijg je zelf mee, evenals de foto’s en de labuitslagen. Naar onze maatstaven was alles wat gammel en oud, maar wel schoon, en wist iedereen wel wat hij deed. De uitslag van dit alles was dat ik een  een frozen schoulder heb. In Nederland had het wel wat langer geduurd voor de diagnose was gesteld. Dat betekent nu veel oefenen en pijnstillers slikken. Die zijn hier volop te krijgen in veel hogere doseringen als in Nederland. Een middagje ziekenhuis kostte ons een Nepalees maandsalaris. Nu staat dit ziekenhuis bekend als erg duur maar de gemiddelde Nepalees kan dit natuurlijk nooit betalen. De meesten zijn ook niet verzekerd. Zij moeten vaak bij bekenden en familie geld lenen als ze naar het ziekenhuis moeten. Met als gevolg dat ze vaak veel te lang wachten waardoor de klachten dan behoorlijk  zijn toegenomen. Omdat je vooraf moet betalen, staat er naast de ingang een ATM (pinautomaat).

Elk semester gaat de hele EPTS een dagje uit. Soms voor een ‘retraite’ of een andere keer voor bijvoorbeeld een picknick. Dit keer zou het een picknick worden in Kakani, waarvandaan je een prachtig uitzicht hebt over de Himalayarange, de besneeuwde bergtoppen. De reis ernaar toe valt niet mee, twee uur over in erg slechte staat verkerende wegen. Maar het uitzicht maakte dat weer helemaal goed.
Toen we aangekomen waren op de picknickplaats, begonnen we met een tijd van ‘worship’ en een korte overdenking van de directeur. Het was leuk om als docenten en studenten elkaar zo te ontmoeten.
Een groep studenten kookte ter plaatse een heerlijke rijstmaaltijd. Ze hadden alle spullen meegenomen, tot zelfs een krat levende kippen toe. (Ja die werden ter plekke geslacht!)Terwijl zij de maaltijd bereidden, deden de andere studenten spelletjes en wandelden wat rond op de berg.
Na de maaltijd en de afwas zijn we nog naar een naastgelegen memorial op de plaats waar in 1992 een vliegtuig uit Thailand was neergestort, gelopen.
Daarna hobbelden we weer de berg af terug naar Kathmandu.

Op dit moment is het `Tihaar`. Een Hindoefestival van 5 dagen, de huizen zijn verlicht met lampjes, lichtsnoeren zelfs. Elke dag heeft een ander onderwerp. Zo werden vandaag de honden geëerd en gezegend. De honden, die meestal op straat leven, kregen vanmorgen een krans van afrikaantjes omgehangen, een `tika`op de kop en als het goed is lekker te eten. Morgen worden de koeien vereerd en de godin Laxmi, de godin van de rijkdom. De laatste dag is het `tikadag` dan geven de zussen hun broers een rode tika op het voorhoofd om hen te verzekeren van een lang leven en te bedanken voor hun bescherming. Ook de zussen krijgen een tika van de broers. Daarbij worden de broers en zussen omhangen met slingers van afrikaantjes. Vandaag zag je ook overal afrikaantjes te koop. Ook werd er gekleurd poeder verkocht, daarmee wordt op de vloer voor de deur een tekening gemaakt om de godin Laxmi te verwelkomen.

Gedurende de tijd dat wij in Nepal wonen wordt er geld ingezameld voor Beauty for Ashes en ITEEN. Deze afkorting staat voor: Institute for Theological Education by Extension in Nepal. ITEEN is een organisatie die tot doel heeft het verspreiden van materialen voor Bijbelstudie en gemeenteopbouw in het Nepalees en Engels. De officiële start van deze organisatie was in 1995. Sinds die tijd hebben ongeveer 20.000 Nepalezen materiaal aangevraagd bij ITEEN. Vaak zijn dit mensen die ver weg wonen en niet in de gelegenheid zijn reguliere trainingen of studies te volgen. De bekendheid van ITEEN gaat via mond op mond reclame al wordt er tegenwoordig ook gebruik gemaakt van de sociale media. Het belangrijkste materiaal bestaat uit lessen over de grondbeginselen van het geloof zoals de doop, bidden, oud en nieuw leven. Ook zijn er lessen over het leven van Christus, over het leven van Paulus en over het huwelijk en gezin. Een overzicht over de cursussen vindt u hier: http://www.iteen.org.np/Courses  Nieuw gestart zijn cursussen over het geloof voor tieners. Een cursus kost een cursist 100-200 rupees, dat is minder dan 1-2 euro. Dat is natuurlijk niet de kostprijs, maar zo is het voor mensen betaalbaar. Er zijn dus fondsen van buiten nodig om uit de kosten te komen.  Op dit moment zijn er 6000-7000 mensen actief bezig met een cursus. Op het kantoor in Kathmandu werken 7 mensen, ook zijn er in Kathmandu en overal in het land vrijwilligers die als coördinator werken. Alle informatie over ITEEN kunt u ook op hun website vinden: http://www.iteen.org.np/

De afgelopen week zijn we voor een korte vakantie naar Thailand geweest. Wat een  verschil met Nepal. Geen stof, vlakke wegen. Maar wel een stuk warmer. Van de taal verstonden we natuurlijk niets en lezen kon je ook niets. Hoewel het wel een leuk schrift is. Ook spreekt lang niet iedereen Engels. Maar meestal was er wel iemand die wat kon tolken. Aan de ene kant oogt Thailand als een modern land, met moderne gebouwen en een goede infrastructuur. Maar aan de andere kant zie je ook nog heel veel in onze ogen ouderwetse dingen. Zoals een in een smetteloos uniform (met sterren op de kraag) gestoken stationschef, die met een rode en groene vlag de trein laat stoppen en weer rijden. Op het platteland zie je heel veel motoren met een soort zijspan, die voor uiteenlopende zaken kan zijn ingericht. Zo zagen we ze als taxi, als vrachtvoertuig en zelfs met compleet ingerichte keukens om langs de weg of op de markt voedsel te verkopen. We hebben een fijne rustige week gehad aan de Dolphin Bay (geen dolfijn gezien trouwens). Met de zee voor de deur en een zwembad in de achtertuin. Op zee werd vooral ’s avonds en ’s nachts druk gevist. Met groen licht proberen de vissers de vis en garnalen te lokken. Op de markt vind je de volgende dag een keur aan vissen, garnalen en inktvis.
Wat deze week vooral bijzonder maakte, was het overlijden van de koning, die de langst regerende monarch van de wereld was. Hij was ook erg geliefd. Binnen een dag kleurde het straatbeeld zwart en wit. De kleuren van de rouw. We begrepen dat er een jaar gerouwd gaat worden. Op het station lag een condoleance register. Op de terugweg in Bangkok kon de taxi niet langs het koninklijk paleis komen en moesten we met de metro naar ons hotel. Alle Thai waren in het zwart, ook mocht er in de winkels 3 dagen geen alcohol verkocht worden en waren alle toeristische bezienswaardigheden 3 dagen gesloten. Heel vreemd om mee te maken. Maar nu zijn we weer thuis en gaan we morgen gewoon weer aan de slag. Al heeft Margreet over 2 weken alweer een week vakantie, Tihar, een Hindoefestival. Kan ze mooi het huiswerk maken waar deze vakantie niet van gekomen is.

Op dit moment is het de Dasain feestperiode. Het is een 10 dagen durend Hindu festival. Het is het grootste feest van het jaar en traditioneel gaat iedereen naar zijn ouderlijk huis om het daar te vieren. Ook Nepali die in het buitenland wonen proberen deze periode hun familie in Nepal te bezoeken. Kathmandu wordt dan ook veel stiller, waarschijnlijk is ongeveer 75% van de bevolking de stad uit. Voor jonge Christenen is het lastig, als zij naar huis gaan, wordt er toch verwacht dat ze meedoen met Hindoeïstische rituelen. In de Nepalese kerk werd vorige week zaterdag dan ook precies uitgelegd wat wel en wat niet kan. Offeren kan als Christen niet maar je laten zegenen en zelf zegenen als daarom gevraagd wordt mag wel. En mee-eten mag altijd. Het is ook het einde van de regentijd en het begin van de rijstoogst ook dat wordt gevierd. Zo zijn veel kinderen aan het vliegeren en worden er grote schommels van bamboe neergezet. Deze blijven dan een aantal weken staan en weer afgebroken voor ze onveilig worden. Toen we vandaag een rondje door de buurt liepen zagen we dat er op veel plekken geofferd werd en ook in de tempel was het erg druk. Er was een plek, in de open lucht, waar de gehele dag door geiten geslacht werden. Ook werd er een schommel opgebouwd. Waar vanmiddag al druk op geschommeld werd.

Een dag in de week werk ik, Margreet, bij Beauty for Ashes. De naam Beauty for Ashes komt uit Jesaja 61,”vreugdeolie i.p.v. rouwgewaad ‘. In 2012 heb ik daar 4 maanden full-time gewerkt. Beauty for Ashes is een bedrijf waar vrouwen werken die of uit de vrouwenhandel vrij gekomen zijn of tot de groep horen die een groot risico lopen verhandeld te worden. Vrouwen die verhandeld worden, komen erg vaak in de seksindustrie te werken. In heel Azië is vrouwenhandel een erg groot probleem. Ook kinderen worden vaak verhandeld. De ouders wordt dan beloofd dat ze in de hoofdstad een goede opleiding gaan volgen, maar in werkelijkheid worden ze ergens een soort huisslaaf en is er van opleiding geen sprake. Ouders geloven dit soort beloftes graag als ze erg arm zijn en ongeletterd. Armoede, ongeletterdheid, gebrek aan vakopleiding, alleenstaand moederschap, het zijn allemaal risicofactoren voor vrouwen. Bij BFA werkten in 2012 9 vrouwen, nu werken er 20 en is er ook een afdeling in Nuwakot waar 9 vrouwen werken en een vakopleiding krijgen. BFA wil toe naar 100 vrouwen in Kathmandu en een aantal afdelingen in streken waar vanuit de meeste vrouwenhandel plaatsvindt.
BFA is een Christelijke organisatie, het is eigendom van 4 Christenvrouwen, 2 in Nepal, 2 in Amerika. Iedere morgen is er ook een `devotion`:  er wordt gezongen, uit de Bijbel  gelezen, er is een kleine toepassing en er wordt met elkaar gebeden. Vrouwen die niet gelovig zijn, zijn niet verplicht mee te doen maar ze kiezen er allemaal voor gezellig in de kring te zitten en min of meer mee te doen. Ook is er counseling voor vrouwen die uit slechte omstandigheden komen. Vrouwen worden door verwezen naar BFA door NGO’s die alert zijn op vrouwen, soms komen vrouwen ook terug uit India waar ze in de prostitutie moesten werken. Deze vrouwen hebben vaak een HIV besmetting. BFA heeft een naaiafdeling en een sieradenafdeling. Er worden heel veel artikelen van resten van saristoffen gemaakt maar ook sieraden. Veel van de spullen zijn voor de Amerikaanse markt, en worden verkocht door NGO´s, kerken en particulieren.
De vrouwen verdienen een salaris wat voldoende is om van te leven. Sommigen gaan ook naar school als ze dat eerder nog nooit gedaan hadden. Er is een ziektekosten verzekering en een soort pensioenfonds. Iedere dag krijgen ze een warme lunch. Vrouwen die thuis geen schoon drinkwater hebben mogen 2 liter per dag mee naar huis nemen. Een aantal van de vrouwen heeft kinderen, voor hen betaalt BFA het schoolgeld, dat is ongeveer 300 euro per jaar.
Het geld dat op onze rekening bij de GZB komt gaat specifiek naar het fonds voor de schoolgaande kinderen. Immers onderwijs voorkomt mensenhandel. En  wat doe ik nu bij BFA: dit jaar ben ik ontwerper. Dat betekent concreet dat als een klant gevraagd heeft om een specifiek geknoopt armbandje ik dan 6 variaties maak waar de Amerikaanse klant uit kiezen kan. Of dat men een sjaal wil maken met kwasten eraan en dat ik 7 kwasten uitprobeer en uitreken hoe duur ze worden, zodat men kan bekijken of dit een goed product kan worden. Ik ben dan ook de enige niet Nepali die op de werkvloer werkt. En dat is reuze leuk, ik leer veel van de vrouwen en het is bijv. ook gewoon gezellig om bij de kralenvrouwen op de grond te zitten werken.

Intussen zijn we verhuisd naar een eigen onderkomen. We hebben genoten van het huis van de familie Los en van hun didie die het huishouden deed. Maar nu hebben we een eigen flat, 5 minuten fietsen van het huis van de familie Los. En een eigen didie. De flat was gemeubileerd d.w.z voorzien van de meest noodzakelijke meubels. Zelf hebben we de keuken- en huishoudelijke spullen gekocht. Deels tweedehands, deels nieuw. Van andere Nederlanders konden we nog een tafel en een bureau overnemen zodat we allebei nu een werkplek hebben. We wonen op de bovenste verdieping van een huis. Dat geeft ons meteen ook een mooi uitzicht. Op ons huis is een dakterras, daar verbouwt de huisbaas groenten en heeft hij 2 kippen. De huisbaas houdt erg van planten, ook ons terras is voorzien van heel veel planten. Niet dat hij daar zelf voor zorgt, hij heeft daar een “daai” voor. De verdieping onder ons woont een jong Amerikaans stel met 2 kleine kinderen. De huisbaas heeft de onderste verdieping en een soort souterrain. Gisteren, zaterdag, zijn onze spullen overgebracht. Niet alleen onze koffers maar ook een matras dat we gekocht hadden omdat onze ruggen en schouders protesteren tegen de, voor ons, keiharde matrassen die hier gewoon zijn. Bij de verhuizing werden we geholpen door Klaas en Arno, 2 Nederlandse, jonge, mannen die we kennen van de internationale kerk. En die hulp was erg welkom want op het moment dat het vrachtautootje arriveerde bij de ene familie om het bureau en de tafel in te laden begon er een enorme tropische regenbui. In minder dan geen tijd stonden er plassen van 10 cm. diep. De mannen waren dan ook totaal doorweekt toen de spullen eenmaal over waren.
En het is heerlijk om een eigen huis te hebben. Eindelijk zijn nu de koffers uitgepakt en hebben we goede werkplekken. Ons huis bestaat uit een zitkamer, met studiehoek voor Margreet, een slaapkamer, met studiehoek voor Bert, een keuken met een eethoek en een riante badkamer Voor Nepalese begrippen erg luxe, maar voor ons is het even wennen: een gasstel met 2 pitten, in het hele huis 1 kraan waar warm water uitkomt, drinkwater moet apart gekocht en geen verwarming. Maar het uitzicht is geweldig.